Yürümeye yeni başlayan bebeğin çok sık düşmesi normal midir?

Bebek çok sık düşüyor diye endişelenmeyin: Yürümeye yeni başlayan bir bebeğin sık sık düşmesi normaldir. Evde serbest oynayan bebekleri izleyen bir çalışmada, 12–19 aylık bebekler saatte ortalama 17 kez düşmüş. Bebek yürüdükçe düşmeler azalır. Yürüyüşü birkaç ay içinde düzelmiyorsa ya da düşmeler birden artarsa çocuk doktorunuza danışın.

Yeni yürüyen bebek neden bu kadar çok düşer?

Yürümek, bebek için çok zor bir iştir ve dengesi henüz yerine oturmamıştır. İlk adımlarda bacaklarını iki yana açar, adımları kısa ve kararsızdır. Çocuk sağlığı kuruluşu KidsHealth bu ilk yürüyüşü böyle anlatıyor. Bu dönemde tökezlemek de bu öğrenmenin bir parçasıdır.

Bebekler yürümeyi çok sayıda deneyerek öğrenir. ABD’de evde serbest oynayan 12–19 aylık bebeklerin izlendiği bir çalışmada bebekler saatte ortalama 2.368 adım atmış ve 17 kez düşmüş. Bu sayı size çok gelebilir, ama yürümeyi öğrenmenin olağan yolu budur. Aynı çalışmaya göre bebek yürüdükçe daha çok adım atıyor, daha uzağa gidiyor ve daha az düşüyor.

Siz ne yapın? Düşmesin diye bebeği sürekli elinden tutmayın. Güvenli bir yerde bol bol yürüsün, çünkü düşmeleri azaltan şey alıştırmadır. Düştüğünde sakin kalın ve kalkması için ona biraz zaman tanıyın.

Bebek yürürken sürekli düşüyor, bu ne zamana kadar sürer?

Her bebeğin hızı farklıdır, ama genel bir yol var. KidsHealth’e göre bebekler ilk adımlarından yaklaşık 6 ay sonra daha oturmuş bir yürüyüşe geçer. Kollarını yana indirir, ayaklarını birbirine daha yakın basar. Bu sırada düşmeler de azalır.

Aşağıdaki tablo, kaynakların verdiği yaşları bir arada gösteriyor. Bunlar sınır değil, çoğu çocuğun bu yaşa kadar yaptığı şeylerdir:

Yaş ya da dönem	Çoğu çocukta ne görülür?
15 ay	Tek başına birkaç adım atar.
18 ay	Bir yere ya da birine tutunmadan yürür.
İlk adımlardan 6 ay sonra	Yürüyüş oturur, ayaklar birbirine yaklaşır.
2 yaş	Koşar, topa vurur, merdiven çıkar.

Bebeğiniz yeni yürüyorsa ve bu dönemde sık düşüyorsa, bu çoğu zaman beklenen bir şeydir. Önemli olan zaman içinde düzelmesidir.

Ne zaman çocuk doktoruna gitmeli?

Sık düşmek tek başına bir hastalık işareti değildir. Ama bazı durumlar bir doktorun bakmasını gerektirir. İngiltere’deki çocuk sağlığı rehberi (NHS), Amerikan çocuk doktorları birliği ve ABD’nin halk sağlığı kurumu CDC şu işaretleri sayıyor:

Gördüğünüz durum	Ne yapmalı?
Yürümeye başlayalı 6 ay oldu, hâlâ çok dengesiz ve düzelmiyor	Çocuk doktorunuza danışın.
İyi yürüyordu, birden dengesiz yürümeye başladı	Çocuk doktorunuza danışın.
Bir tarafını daha az kullanıyor ya da bir yanı daha güçsüz	Çocuk doktorunuza danışın.
Kasları çok sert ya da bez bebek gibi gevşek	Çocuk doktorunuza danışın.
18 aylık oldu, birkaç adım bile atmıyor	Çocuk doktorunuza danışın.
Önce yaptığı işleri artık yapamıyor	Beklemeden, hemen doktora gidin.

Rehber, beceri kaybını en çok kaygı veren işaret olarak görüyor ve bu durumda hemen yardım almayı öneriyor. CDC de bir şey hatırlatıyor: Çocuğunuz beklenen bir işi yapmıyorsa, bir beceriyi kaybettiyse ya da içiniz rahat değilse beklemeyin ve doktorunuzla konuşun.

Bu işaretler bir tanı değildir. Yalnızca bir uzmanın bakmasının iyi olacağını gösterir. Doktora giderken neyi ne zamandır gördüğünüzü kısaca not alın. Amerikan çocuk doktorları birliği, anne babanın gözlemini muayenenin önemli bir parçası sayıyor.

Bebek düşüp başını çarptıysa ne zaman acile gitmeli?

Çoğu düşme küçük bir şişlik ya da ağlamayla geçer. Ama baş çarpmasından sonra şu işaretlerden biri varsa hemen 112’yi arayın ya da acile gidin. Bu liste NHS’in baş yaralanması sayfasından alındı:

• Bayıldı ve uyanmıyor ya da uyanık kalamıyor, gözlerini açık tutamıyor.
• Nöbet geçirdi, yani kasıldı ya da titredi.
• 1 metreden yüksek bir yerden ya da 5 basamaktan fazla merdivenden düştü.
• 1 yaşından küçük ve başında morluk, şişlik ya da büyük bir kesik var.
• Kulağından ya da burnundan berrak sıvı geliyor ya da kulağı kanıyor.
• Yürümesi ya da dengesi bozuldu, bir yanında güçsüzlük var.
• Davranışı değişti, her zamankinden huysuz, dalgın ya da ilgisiz.

Kusma ya da sizi kaygılandıran başka bir durum olursa da hemen doktorunuza danışın. Bu yazı ilk yardımı anlatmıyor. Emin olmadığınız her durumda bir sağlık kuruluşunu arayın.

Düşmeleri nasıl daha güvenli hale getirirsiniz?

Düşmeyi tamamen önlemek ne mümkün ne de gerekli, çünkü bebek düşe kalka öğrenir. Amaç, düştüğü yerin güvenli olmasıdır. KidsHealth de bu dönemde sivri köşeli eşyalardan uzak, güvenli oyun alanları öneriyor. İngiltere’de bir NHS çocuk sağlığı sitesi de yürüme dönemi için şunları sayıyor:

• Köşeler: Sehpa gibi alçak eşyaların sivri köşelerine köşe koruyucu takın.
• Merdiven: 2 yaşına kadar merdivende güvenlik kapısı kullanın.
• Pencere: Pencerelere, en fazla 10 santim açılmasına izin veren bir kilit takın.
• Oyun alanı: Kaydırak ya da tırmanma oyuncağında bebeğin yanında olun.

Evi bebeğin boyundan, yani yere çömelip bir de onun gözüyle görmek çok işe yarar.