Bebeğe yürümeyi öğretmek için evde neler yapılabilir?

Bebeğe yürüme nasıl öğretilir? Aslında bebeğe yürümeyi siz öğretmezsiniz; bebek, hazır olduğunda kendisi yürür. Sizin işiniz ona güvenli bir alan, tutunacak sağlam eşyalar ve bol oyun fırsatı vermektir. Aşağıda her aşamaya uygun oyunları, elinden tutmanın doğru yolunu ve kaçınmanız gerekenleri anlatıyoruz.

Bebek kendi hızında yürür

Dünya Sağlık Örgütü’nün sağlıklı bebeklerle yaptığı büyük çalışmada bebeklerin yarısı 12 aylıkken tek başına yürüyordu. Ama 8 ay ile yaklaşık 17,5 ay arası da normal kabul edildi. Bu kadar geniş bir aralıkta, yürümeyi bir takvime göre “öğretmeye” çalışmak bebeği de sizi de yorar.

Kaynakların ortak mesajı şu: Bebeği zorlamayın, ona fırsat verin. Ayağa kalkmaya hazır olmayan bir bebeği kaldırmak ya da adım atmaya zorlamak, yürümeyi hızlandırmaz.

Siz ne yapın? Bebeğinizin şu an hangi aşamada olduğuna bakın ve bir sonraki adımı ona oyunla gösterin.

Bebeğe yürüme nasıl öğretilir? Aşamaya göre oyunlar

Her aşamanın kendine uygun oyunları var. Aşağıdaki tabloyu kaynaklardaki önerilerden derledik:

Bebeğin aşaması	Evde ne yapın?
Oturuyor, emekliyor	Oyuncağı onun biraz uzağına koyun ve ona ulaşınca sevincini paylaşın. Minderlerden ya da masa altından küçük bir tünel yapın.
Tutunarak ayağa kalkıyor	Onu tutunacağı sağlam eşyaların yanına bırakın. Dizlerini bükerek yavaşça oturmayı ona gösterin.
Eşyalara tutunarak yürüyor	Kanepenin üstüne, biraz ileriye bir oyuncak koyun. Sonra iki sağlam eşyayı yan yana getirip aradaki boşluğu yavaş yavaş açın.
Bir an desteksiz duruyor	İki yetişkin karşılıklı oturun ve bebek aranızda birkaç adım atsın. Her denemede gülümseyin ve onu övün.
Tek başına yürüyor	İtip çekeceği güvenli oyuncaklar verin. Top yuvarlayın, minderlerle küçük bir engel parkuru kurun, müzikle birlikte dans edin.

Bu önerilerin kaynakları da şöyle. ABD’nin halk sağlığı kurumu CDC, 9 aylık bebek için oyuncağı biraz uzağa koymayı öneriyor. Bebeği, tutunup kalkacağı güvenli eşyaların yanına bırakmanızı da istiyor. İngiltere’de bir NHS kuruluşu, kanepe boyunca oyuncak koymayı ve eşyalar arasındaki boşluğu yavaş yavaş açmayı anlatıyor. Aynı kuruluş, ilk bağımsız adımlar için bebeğin iki yetişkin arasında yürümesini, bol övgü ve gülümsemeyle ona destek olmanızı öneriyor.

Sağlık Bakanlığı’nın fiziksel aktivite rehberi de yürümeye başlayan çocuk için birkaç oyun sayıyor. Bunlar it-çek oyunları, minderleri üst üste koymak, koltuğa tırmanmak ve müzikle dans etmek. Yürüme öncesi dönem için ise yerde oyun halısında oynamayı ve tünelden ya da masa altından geçmeyi öneriyor.

Elinden tutarken nelere dikkat etmeli?

Bebeği elinden tutarak yürütmek çok yapılan bir şey ve doğru yapıldığında bebeğe güven verir. Ama dikkat edilmesi gereken iki şey var.

Elleri nereden tutmalı? İngiltere’de NHS kuruluşuna göre bebeğin ellerini, onun bel ile göğüs hizası arasında tutmak en iyisidir. Bebek güvendikçe desteği yavaş yavaş azaltın: önce elinizi gevşetin, sonra iki el yerine tek el verin, en sonunda yalnızca bir parmağınızı tutsun.

Elinden çekmeyin, kaldırmayın. Amerikan Pediatri Akademisi küçük çocuklarda sık görülen bir dirsek sorununa dikkat çekiyor ve buna halk arasında “dadı dirseği” deniyor. Çocuğu elinden ya da bileğinden çekmek, bu yolla kaldırmak ya da kollarından tutup sallamak, dirseğin çıkmasına yol açabiliyor. Bu sorun genellikle 4 yaşından küçük çocuklarda görülüyor.

Siz ne yapın? Bebeği kaldırmanız gerekirse, onu koltuk altlarından gövdesinden tutun. Yürürken elini yalnızca denge için tutun, onu ileri çekmeyin.

Evde güvenli bir alan hazırlayın

Bebek yürümeyi en iyi yerde, serbestçe dolaşarak öğrenir. Bunun için evde küçük bir düzen yeterli:

• Sert ve düz bir zemin seçin. NHS kuruluşu, yürüme alıştırması için yer ya da halı gibi sağlam bir zemin öneriyor. Yatakta ya da minderin üstünde denemeyin.
• Tutunacak eşyalar sağlam olsun. Bebek kanepeye, sehpaya ya da sandalyeye tutunacak. Bu eşyalar devrilmemeli ve sivri köşesi olmamalı.
• Yolu açın. Bebeğin yürüyeceği yerdeki eşyaları kaldırın ki takılıp düşmesin.
• Ayaklarını zemine değdirin. NHS kuruluşuna göre bebek çıplak ayakken zemini ve farklı dokuları ayağıyla hisseder. Bu da dengesine yardım eder.
• Gözünüzü üstünden ayırmayın. Amerikan Pediatri Akademisi, hareketlenen bebeği bir an bile yalnız bırakmamanızı istiyor.

Sağlık Bakanlığı’nın aile hekimlerinin kullandığı izlem protokolü de aynı şeyi söylüyor. Çocuğun evde rahatça dolaşmasına izin vermek ve onunla top, saklambaç ya da yakalamaca oynamak, kaslarını güçlendirir ve yürümesine katkı verir.

Bebeğinize zaman ve hareket fırsatı verin

Gün içinde hareket etmeye zamanı olan bebek, yürümeyi denemek için de fırsat bulur. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 1 yaşından küçük bebekler gün içinde birkaç kez, özellikle yerde oynayarak hareket etmelidir. 1–2 yaş arası çocuklar ise gün içine yayılmış en az 180 dakika hareket etmelidir.

Aynı öneride bir not daha var. Bebek ve küçük çocuk; puset, mama sandalyesi ya da kanguruda bir seferde 1 saatten uzun bağlı kalmamalı.

Siz ne yapın? Gün içinde bebeğin yerde serbest kaldığı zamanları artırın. Yürümeye en kolay katkıyı bu serbest zaman sağlar.

Nelerden uzak durmalı?

Bazı alışkanlıklar iyi niyetle yapılır ama yürümeye yardım etmez. Kaynaklardan derlediğimiz başlıcaları şunlar:

Kaçının	Neden?	Bunun yerine
Yürüteç	Amerikan Pediatri Akademisi yürümeye yardım etmediğini ve devrilme riski olduğunu söylüyor. Sağlık Bakanlığı da yürüteç kullanmamanızı istiyor.	Yerde serbest oyun
Elinden ya da bileğinden çekmek, kaldırmak	Dirseğin çıkmasına yol açabilir.	Koltuk altlarından tutup kaldırmak
İtme oyuncağıyla uzun süre oynatmak	NHS kuruluşu bir seferde en fazla 20 dakikayı öneriyor.	Kısa oyunlar, yanında siz
Yumuşak yatakta ya da minderde yürütmeye çalışmak	Denge için sağlam zemin gerekir.	Yer ya da halı
Bebeği zorlamak, başka bebeklerle kıyaslamak	Normal yürüme yaşı aylarca değişir.	Onun hızına uymak

Ne zaman çocuk doktoruna gitmeli?

Evde yaptıklarınız ne kadar iyi olursa olsun, bebeğiniz kendi hızında ilerler, ama bazı durumlarda yine de beklemek yerine sormak daha doğrudur.

• Bebeğiniz 18 aylık oldu ama hâlâ hiçbir yere tutunmadan yürümüyor.
• Önceden yaptığı bir işi artık yapamıyor.
• İçinize sinmeyen başka bir durum var.

18 ay sınırını hem CDC hem de Nemours KidsHealth veriyor. CDC’ye göre çocuğunuz önceden yaptığı bir işi kaybettiyse ya da başka bir kaygınız varsa da beklemeyin. Bu işaretler bir tanı değildir, yalnızca bir uzmanın bakmasının iyi olacağını gösterir.